txeak

Internet eta Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak (IKT) gero eta ohikoagoak eta beharrezkoagoak dira eguneroko bizitzan; beraz, IKT ekipamendu nagusien presentziak goranzko bilakaera du Euskal AEko etxeetan, nahiz eta ezarpen-erritmoa desberdina izan. Nabarmentzekoa da Interneterako konexioa azkar sartu dela. Gaur egun, EAEko etxeen % 90ek erabiltzen dute, baina 2005ean % 36k soilik erabiltzen zuten.

2023an, Euskal AEko etxeen % 90ek Internet konexioa zuten, ia banda zabalekoa. Bestalde, etxeen % 76an ordenagailua dago, eta azkenik, etxeen % 98k gutxienez telefono mugikor bat du.

Telebista jasotzeko sistemen ezarpenari dagokionez, azpimarratzekoa da Internet bidezko konexioa duen telebistaren gorakada 2023an. Gainera, ordainpeko telebistaren baten kontratazioa (Netflix, HBO...) familien erdiek baino gehiagok onartzen dute 2023an. Bestalde, DVDak eta musika-kateak behera egin dute urte berean. Telefonian, telefono mugikorrak gora egin du aurreko urtearekin alderatuta, eta telefono finkoak, berriz, behera. Azkenik, ordenagailuari lotutako ekipoak aztertuz gero, ikusten da ordenagailu eramangarria mantentzen dela eta mahai gaineko tableta eta ordenagailua pixka bat murrizten direla aurreko urtearekin alderatuta

Etxekoen unitateetako IKT ekipamendua familia motaren edo egoiliarren arteko harremanen arabera aztertuz gero, seme-alabak dituzten familiak dira banda zabalerako sarbideari dagokionez portzentaje handiena dutenak pertsona bakarreko etxekoen unitateekin edo konposatuekin alderatuta – bakarrik bizi diren pertsonek edo bikoterik osatu gabe edo guraso/seme-alaben arteko harremanik gabe hainbat pertsonak osatutako etxekoen unitateak –. Alde horiek handiagoak dira telebistari lotutako elementuen kasuan, seme-alabak dituzten etxekoen unitateetan pertsona bakarreko etxekoen unitateen proportzioan bikoizten baitira.

Era berean, lurralde historikoen artean alde txikiak daude IKT ekipamenduen ezarpen-mailari dagokionez. Zehazki, Arabako etxeetan ohikoagoa da mugikorra; Bizkaian dago ordainpeko telebista eta Internet duten etxeen ehuneko handiena; eta azkenik, Gipuzkoan dago banda zabaleko konexioa, ordenagailua, Internet bidezko eta kable bidezko telebista duten etxeen ehuneko handiena.

Biztanleria

2005-2023 aldian aldaketa handiak izan dira Interneten eta teknologien ezarpenean biztanleen artean.

Aldi horretan ordenagailuari lotutako ekipamenduek izan duten bilakaerak garrantzi berezia du. 2005. urtean, 15 urteko eta gehiagoko biztanleen % 60k zuen ordenagailua etxean, eta 2023an, berriz, % 83k. Ordenagailua aipatzean, mahai gaineko ordenagailuak eta ordenagailu eramangarria bereizi behar dira. Azken urteotan, elementu hori gero eta handiagoa da, eta, ondorioz, ordenagailu eramangarrien kopuruaren hazkundearen zati handi bat ehuneko 57 puntuko hazkundearen ondorio da. Aldi berean, etxean Interneterako sarbidea duten biztanleen proportzioa ehuneko 50 puntu igo da, eta 2023an % 94raino iritsi da.

Euskal enpresen IKT ekipamenduei dagokienez – Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak –, esan behar da gero eta hobeto prestatuta daudela eta teknologia horiek erabiltzen dituzten langileen ehunekoa ere handiagoa dela. Gaur egun, establezimenduen % 95ek oinarrizko ekipamenduak dituzte. 10 langile edo gehiagoko establezimenduetan, ekipamenduetako portzentaje horiek ia goia jo dute.

Hori dela eta, eta inkesta horiei buruzko Europako araudira egokitzeko, 2023an galdesortaren berregituraketa garrantzitsu bati ekin zaio, zeinaren bidez oinarrizko ekipamendu horietako asko kota altuetan galdetzeari utzi baitzaio, gaur egun enpresen digitalizazio-prozesua aztertzera bideratutako ekipamenduak eta teknologiak gehituz. Ekipamendu horien guztien datu historikoak mantenduko dira 2022ra arte.

Informazioaren eta komunikazioaren teknologietako (IKT) ekipamenduari buruzko Euskal Autonomia Erkidegoko enpresen datuak aztertzeko, enpresaren tamaina funtsezko aldagaietako bat da, enpresa kokatuta dagoen lurralde historikoaz eta jarduera garatzen duen sektore ekonomikoaz gain.

Euskal AEko enpresetan argi eta garbi ikus daiteke garapen-erritmo positiboa dagoela bere serie historiko osoan, ekipamendu teknologiko guztien hazkundearekin.

Enpresen tamainari dagokionez (langile kopurua), desberdintasun argiak daude ekipamendu motari dagokionez. Enpresa txikiek, batez ere pertsona batek edo bik osatutakoek, eta horien artean autonomoek, tamaina handiagoko enpresek baino ekipamendu teknologiko txikiagoa dute. Mota horretako enpresetan gailentzen den teknologia mugikorra da, eta handienetan, berriz, ordenagailua.

Hala ere, aipatu behar da, alde handiak izan arren, urtez urte murriztu egin dela enpresa handien eta txikien arteko distantzia ekipamendu teknologikoaren mailan. Murrizketa horren arrazoia joera bikoitza da: alde batetik, enpresa handiak teknologia nagusien ekipamendu-maila gorenera iristen ari dira, eta, bestetik, bi langilez edo gutxiagoz osatutako enpresek gero eta ekipamendu teknologiko handiagoa dute.

Lurralde historikoen arabera, oinarrizkotzat jotzen diren IKT ekipamenduen desberdintasuna oso handia da, eta ez dago alde nabarmenik.

Jarduera sektoreen arabera, industriaren eta eraikuntzaren sektorekoak diren enpresek teknologia-ezarpen handiagoa dute oinarrizko ekipamendu teknologikoetan, hala nola ordenagailu pertsonalean eta Interneterako sarbidean. Zerbitzuen sektorea, bestalde, beste ekipamendu aurreratuago batzuetan nabarmentzen da.

Hiriburuen eta eskualdeen arabera, 10 langile edo gehiagoko euskal enpresek IKT ekipamendu asko dituzte. Horixe da Interneteko konexioaren kasua, eskualde gehienetan % 100etik oso hurbil dauden ehunekoekin. Gainera, eskualdeen arteko aldeak oso txikiak dira, guztiek aise gainditzen baitute % 98.

Presentzia handia duen beste ekipamendu bat sare informatikoak dira: % 90ek baino gehiagok dituzte. Kasu honetan Gorbeia Inguruak (Araba) eta Durangaldea (Bizkaia) aipatu behar dira. Gipuzkoako eskualdeek ezarpen txikiagoa dute, eta Tolosaldea da eskualde garrantzitsuena.

10 langile edo gehiagoko euskal enpresetan kode irekiko programen erabilera % 50etik gorakoa zen 2022an. Hala ere, esan beharra dago ekipamendu hori etengabe jaisten ari dela 2015. urteaz geroztik, urte hartan serie erabilgarriaren maximoa markatu baitzuen, enpresen % 81,7rekin, azken urte honetan baino ia ehuneko 30 puntu gehiago.

Informazioaren eta komunikazioaren teknologien (IKT) oinarrizko ekipamenduen kasuan, Euskal Autonomia Erkidegoko administrazio publikoaren establezimendu ia guztiek dituzte ekipamendu horiek.

Telefono mugikorra, ezarpen txikieneko IKT ekipamendua bazen ere, establezimendu publikoetako 5etik 4k baino gehiagok dute. Adierazi behar da ehuneko handi horiek, bai ekipamenduetan, bai langileen erabileran, berdin dio zein enplegu-geruzatakoak diren; beraz, Administrazio Publikoan ez du ia eraginik establezimenduek duten tamainak.

Lehen sektoreko enpresak

Informazioaren gizarteari buruzko lehen sektoreko inkesta hiru urtekoa da. Euskal AEko sektore honetako IKT ekipamenduaren egoerari buruz eskuragarri dauden azken datuak 2022koak dira.

Datu horien arabera, lehen sektoreko IKTen ekipamendu mailaren bilakaerak goranzko joera du. Halaber, ikus dezakegu enpresa txikiek soilik dutela ekipamendu-maila baxua, 10 langile edo gehiago dituzten enpresek ekipamendu-maila altua baitute.

Lortutako datuetatik ondorioztatzen da lehen sektoreko IKT ekipamenduen mailaren bilakaerak goranzko joera erakusten duela. Halaber, ekipamendu-maila txikia da, batez ere, enpresen tamaina txikiagatik, 10 langile edo gehiagoko enpresetan ekipamendu-maila handia baita.

Halaber, datuek erakusten dute IKTen ezarpen-maila txikia dela lehen sektoreko enpresetan, EAEko gainerako enpresetan baino. Ildo horretan, adierazi behar da sektorea osatzen duten establezimenduen % 95 baino gehiago 9 langilek edo gutxiagok osatzen dutela, eta, era berean, sektore horretan egiten diren jardueren espezifikotasuna

Gainerako sektore ekonomikoekin alderatuta, sektore honetako enpresen ekipamendu-maila txikiagoa teknologia guztietan gertatzen da, telefono mugikorraren erabilgarritasunean izan ezik. Gainerako ekipamenduetan ehunekoak dezente txikiagoak dira. Bereziki nabarmentzekoa da horien % 7,7k baino ez duela web-orririk.

Lehen sektoreko enpresetan hain txikiak diren IKT ekipamendu-maila horiek distantzia nabarmena sortzen dute gainerako sektore ekonomikoetako enpresen batez bestekoarekiko, eta distantzia hori desagertu egiten da tamaina handiagoko enpresetan. Enpresaren tamaina funtsezko desberdintze-aldagaia da sektore ekonomiko guztietan, baina lehen sektorean are nabarmenagoa da.

Egoera oso desberdina da 10 langile edo gehiago dituzten lehen sektoreko enpresetan, IKTen ekipamendu-maila enpresa txikietan baino dezente handiagoa baita. Aldi berean, enpresa handiek gainerako sektore ekonomikoetatik dituzten mailetatik gertuago daude. Lehen sektoreko enpresa handi guztiek dituzte telefono mugikorra, ordenagailua, Interneterako sarbidea eta posta elektronikoa. Web orriak, ordea, ezarpen-maila eskasa du lehen sektoreko enpresetan, baita enpresa handietan ere, 10 langile edo gehiagoko enpresen % 29,1ek soilik baitu.

Bestalde, aipatu behar da lehen sektorearen barruan IKTen ezarpen-maila oso desberdina dela nekazaritza-enpresak eta arrantza-enpresak bereizten badira, azken horiek ekipamendu-ehuneko askoz handiagoak lortzen baitituzte. Hala ere, datu horrek eragin txikia du sektorearen guztizkoan, nekazaritzako enpresak lehen sektoreko establezimendu guztien % 95 inguru baitira. Horrela, nekazaritza-sektorean IKTen ezarpenak ehuneko txikiagoak ditu, baina arrantza-sektoreko enpresetan ere ehuneko horiek % 100era hurbiltzen dira, handiagoa delako.

Empresak

IKT ekipamenduei buruzko datuek nazioarteko testuinguruan zer esan nahi duten jakiteko, Europar Batasuneko gainerako herrialdeen aurrean non kokatzen gaituzten ikusten dugu. EBko herrialdeetarako eskuragarri dauden datuak 2021eko lehen hiruhilekoari buruzkoak dira. Euskal Autonomia Erkidegorako konparagarritasun hobea lortze aldera, 10 langile edo gehiagoko enpresei dagozkien datuak erabiltzen dira, aldi berean eta herrialde horietako informazioa ekoizten duten erakundeek erabili dituzten sektorizazio berberak erabiliz.

Hiru baldintzatzaile horiek kontuan hartuta, Euskal Autonomia Erkidegoa Europako batez bestekoaren antzekoa da enpresek IKT ekipamendu nagusiak erabiltzeari dagokionez.

Ordenagailuen kasuan, erabilera ia gorenera iritsi da, eta tamaina horretako establezimenduetan oinarrizko ekipamenduaren parte da jada. Beraz, EBko herrialde gehienetan lortutako erabilera-ehunekoak oso antzekoak dira eta % 100etik hurbil daude, eta ez dago alde aipagarririk horien artean.

Interneterako sarbidean lortzen diren ehunekoei dagokienez, antzeko zerbait gertatzen da, tamaina horretako enpresen artean erabilera orokortu egin baita, Europar Batasuneko batez bestekoaren zertxobait gainetik.

Era berean, Euskal AEko enpresek ere presentzia handia dute Sarean web orrien bidez, eta taulako goiko postuetan daude, EB-27ko gainerako herrialdeekin alderatuta.